Αγκυροβολημένοι στις αντιξοότητες:Το αχαρτογράφητο ταξίδι των ναυτικών, όπου η θάλασσα συναντά την ψυχική υγεία και τους κινδύνους

Δημοσιογραφική Επιμέλεια: Κ.Ελένη

Εξισορροπείται το άγχος, η μεγάλη χρονικά απομάκρυνση από την οικογένεια και τους φίλους και οι κίνδυνοι του ναυτικού επαγγέλματος με τις θετικές πτυχές του επαγγέλματος; « το πρώτο βράδυ, δεν μπορούσα να πιστέψω πού βρίσκομαι και τι κάνω, ενώ πριν μερικές ώρες ήμουνα σπίτι μου και με τους γονείς μου και τους φίλους μου» (Χρήστος Γκίρλος, Δόκιμος, 2024). Αυτή είναι η γλαφυρή ζωή των ναυτικών. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Η καθημερινότητα του ναυτικού αρχίζει από νωρίς το πρωί. Αποτελείται από μια οκτάωρη υπηρεσία, όπως κι ενός εργαζομένου στην στεριά, μόνο που ύστερα, η επιλογή να γυρίσει στο σπίτι του και να ξεκουραστεί δεν υφίσταται για τους ναυτικούς. Κατά το ''μπάρκο'' (ναυτικό ταξίδι) βρίσκεσαι σε έναν χώρο με ανθρώπους που δεν γνωρίζεις και μπορεί και να μην ''τα πάτε καλά'', γιατί δεν γίνεται να ταιριάζεις με όλους (Γιώργος Ζούζουλας, Δόκιμος , 2024). Οι βάρδιες, ωστόσο μπορεί να πάρουν μεγάλη τροπή εάν το πλοίο βρίσκεται κοντά σε κάποιο λιμάνι, εάν ετοιμάζεται κάποια επιθεώρηση ή ακόμα και αν οι καιρικές συνθήκες είναι επικίνδυνες (Χρήστος Γκίρλος, Δόκιμος, 2024).

Η επικοινωνία του ναυτικού με τον έξω κόσμο είναι πιο εύκολη από παλιά, που ο μόνος τρόπος επικοινωνίας ήταν μέσω της αλληλογραφίας. Με τον ερχομό της τεχνολογίας στον χώρο εργασίας, η επικοινωνία έγινε πιο εύκολη, ταυτόχρονα όμως πολύ ακριβή καθώς δεν υπήρχε δορυφόρος και οι κλήσεις κόστιζαν πάρα πολύ, πράγμα που έφθειρε την επικοινωνία με τον έξω κόσμο (Αντώνης Ζούζουλας, Καπετάνιος, 2024). Η ψυχολογία του ναυτικού δεν είναι η ίδια αν δεν μπορεί να μιλήσει με τους ανθρώπους που αγαπά. Και οι άνθρωποι του, όσο δεν παίρνουν νέα του, ζουν καθημερινά με ένα μόνιμο αίσθημα φόβου για το αν είναι όλα καλά.

Καμιά φορά, θέλεις να μπαρκάρεις για να αισθανθείς ξανά την αίσθηση του ξέμπαρκου (Α.Ζ. Καπετάνιος, 2024). Να βγεις, ξανά στην στεριά και να ανταμώσεις με τους ανθρώπους του. Το συναίσθημα του ''ξέμπαρκου'' (η αποβίβαση/ τέλος του επαγγελματικού ταξιδιού) είναι ένα συναίσθημα που δεν μπορεί να καταλάβει κάποιος μη ναυτικός (Αντώνης Ζούζουλας, Καπετάνιος, 2024).

Τα ναυτικά ταξίδια οπωσδήποτε είναι μια πρόκληση. Στην αρχή είναι όμορφα, κατά την διάρκεια όμως λόγω των κλιματολογικών αλλαγών, σε ώρες, εποχές, ανάλογα σε ποιο ημισφαίριο ταξιδεύουν, επηρεάζουν την ψυχική κατάσταση των ναυτικών, κατά κάποιον τρόπο αρνητικά. Στο τέλος επικρατεί η ανυπομονησία του ξέμπαρκου. Οπωσδήποτε είναι αρνητικά λίγο τα πράγματα, ειδικά σε μεγάλα ταξίδια, κι ας υπάρχει μια καλή οικονομική αποκατάσταση στο επάγγελμα.

Για την διατήρηση μιας, σχετικά, καλής ψυχικής κατάστασης, τα καράβια διαθέτουν χώρους όπως το ''καπνιστήριο'', εκεί βρίσκεται το πλήρωμα για να χαλαρώσει, να δει τηλεόραση, να παίξει ένα επιτραπέζιο παιχνίδι ακόμα και PlayStation. Στο πλοίο υπάρχει επίσης γυμναστήριο. (Γιώργος Ζούζουλας, δόκιμος ,2024).

Το ''νους υγιής εν σώματι υγιεί'' υποστηρίζεται πολύ κατά το μπάρκο μιας και κατά την μετάφραση, για να είναι ο νους υγιής, πρέπει και το σώμα να είναι υγιές. Μερικοί ναυτικοί γίνονται δημιουργικοί προσθέτοντας στο κατάστρωμα μια μπασκέτα και με την πρώτη ευκαιρία που θα τους δώσει ο καιρός, θα παίξουν μπάσκετ ώστε να ξεφύγουν για λίγο από την ρουτίνα της θάλασσας. Οι ναυτικοί, έχουν προνοήσει για να μην πέσει η μπάλα στον ωκεανό υψώνοντας δίχτυ στον χώρο της μπασκέτας.

Το ναυτικό επάγγελμα είναι ένα δύσκολο επάγγελμα. Απαιτεί θάρρος, δύναμη και κουράγιο. Οι ώρες του ύπνου είναι περιορισμένες και περίεργες λόγω των συνεχών αλλαγών της ώρας ανά χώρα σε συνδυασμό με το μόνιμο κούνημα των κυμάτων (Κοσμάς Κιάκης, Δόκιμος, 2024). Ο ύπνος ελαφραίνει όσο μεγαλύτερο αξίωμα έχει ο ναυτικός (καπετάνιος κοκ.) και θα αποκαλούνταν ως ''λαγοκοίμισμα'', καθώς πρέπει να είναι έτοιμος πάντα για τα πάντα. Υπάρχει μεγάλος βαθμός επικινδυνότητας. Καταστάσεις όπως containers (κιβώτια που περιέχουν προϊόντα για μεταφορά) πολλών τόνων να πέσουν μπροστά στα μάτια των ναυτικών (Κοσμάς Κιάκης, Δόκιμος, 2024), και ολονύχτιες εισπνοές τοξικών αερίων μέσω του κλιματιστικού (Γιώργος Ζούζουλας, Δόκιμος, 2024), είναι λίγα παραδείγματα για τα ρίσκα της σωματικής ακεραιότητας που μπορεί να αντιμετωπιστούν ανά πάσα στιγμή.

Το ναυτικό επάγγελμα μπορεί από την μια να έχει ''καλά λεφτά'', ωστόσο συνοδεύεται με πολλές προκλήσεις, ψυχικές και σωματικές. Η επικοινωνία του ναυτικού με τον έξω κόσμο (οικογένεια κλπ.) είναι σημαντικό κριτήριο για να παίρνει δύναμη καθημερινά και να είναι καλή η ψυχική του υγεία μιας και σε μια μερίδα ναυτικών αυξάνετε το άγχος και η κατάθλιψη. Λόγω των συνθηκών ο ναυτικός μπορεί να μην καταφέρει να επικοινωνήσει με την οικογένεια του για μερικές μέρες, εβδομάδες ή μήνα (Αντώνης Ζούζουλας, Καπετάνιος, 2024). Είναι, λοιπόν, ένα επάγγελμα που για να το ασκήσεις χρειάζεται να αγαπάς την θάλασσα και να μην πας για τα λεφτά (Γιώργος Ζούζουλας, Δόκιμος, 2024).