Πόσο στοιχίζει στην τσέπη μας και στον πλανήτη η σπατάλη τροφίμων;

Δημοσιογραφική Επιμέλεια: Μ. Σωτηρία

Η σπατάλη τροφίμων αποτελεί ένα από πιο σημαντικά προβλήματα για την ανθρωπότητα και το περιβάλλον. Ακούγοντας για σπατάλη, έρχεται συνήθως στο μυαλό μας η εικόνα ενός πιάτου με δυο τρεις κουταλιές φαγητού να αιωρείται πάνω από τον κάδο απορριμμάτων και ένα πιρούνι να τις «σπρώχνει» ώστε να πέσουν μέσα και να εξαφανιστούν. Το παγκόσμιο όμως πρόβλημα της σπατάλης τροφίμων είναι πολύ μεγαλύτερο.

Το πρόβλημα αυτό είναι φανερό κυρίως σε χώρες που είναι είτε μεσαίου είτε υψηλού επιπέδου εισοδήματος. Το γεγονός αυτό φανερώνει πως κάποια τρόφιμα, παρότι πληρούν όλες τις προϋποθέσεις ώστε να καταναλωθούν, τελικά απορρίπτονται. Σε αντίθεση με αυτές τις χώρες, στις χώρες που έχουν χαμηλό εισόδημα συνήθως οι μεγαλύτερες απώλειες εντοπίζονται στα πρώτα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας και όχι τόσο σε επίπεδο καταναλωτών.

Ωστόσο, πέρα από την ηθική διάσταση το συγκεκριμένο θέμα έχει βαθύτερες διαστάσεις. Όπως λέει και η διαιτολόγος Ανδρονίκη Μ. «Κάποιοι καταναλωτές επιθυμούν να καταναλώσουν κάποια τρόφιμα τα οποία είναι εκτός εποχής το οποίο σημαίνει ότι δεν είναι τόσο θρεπτικά και δεν έχουν όλες τις απαραίτητες βιταμίνες και ιχνοστοιχεία παρ' όλα αυτά πολλά μανάβικα έχουν αυτά τα τρόφιμα δεδομένου ότι τα προμηθεύονται από πολύ μακρινές χώρες και αυτό έχει φυσικά και ως αντίκτυπο να αυξάνονται και οι εκπομπές αερίων οπότε δεν βοηθάνε καθόλου και το φαινόμενο του θερμοκηπίου.».

Παράλληλα, το οικολογικό αποτύπωμα των τροφίμων σχετίζεται και με τις επιπτώσεις που προκαλεί ένα τρόφιμο ή μια ομάδα τροφίμων από την παραγωγή έως και το σημείο που θα καταλήξει. 

* Τα τροφομίλια αφορούν την συνολική χιλιομετρική απόσταση την οποία διασχίζει ένα τρόφιμο από τον τόπο που θα καλλιεργηθεί μέχρι και τον τόπο που εν τέλη θα καταναλωθεί. Όσο πιο μεγάλη είναι αυτή η χιλιομετρική απόσταση τόσο μεγαλύτερη είναι και η επιβάρυνση του απέναντι στο περιβάλλον.

Η επιλογή και κατανάλωση ντόπιων προϊόντων βοηθάει ταυτόχρονα και την εθνική οικονομία της κάθε χώρας. Με αυτό τον τρόπο μειώνονται οι εκπομπές διοξειδίου άνθρακα που προκύπτουν από τις μετακινήσεις και ενισχύονται οι ντόπιοι παραγωγοί και οι τοπικές ποικιλίες. Επομένως, τα τρόφιμα δεν θα διανύσουν αρκετά μεγάλες αποστάσεις συγκριτικά με εκείνα που προέρχονται από άλλες χώρες. Τα εγχώρια προϊόντα ή αυτά που παράγονται κοντά σε κάθε χώρα, εκτός από το γεγονός πως θα είναι πιο θρεπτικά και φρέσκα, θα διανύσουν και λιγότερα τροφομίλια δεδομένου πως οι μετακινήσεις θα είναι αρκετά περιορισμένες.

Ποια είναι τελικά τα τρόφιμα που πετάμε περισσότερο;

Η φοιτήτρια Κατερίνα Μ. του τμήματος Επικοινωνίας Και Ψηφιακών Μέσων απάντησε πως τα τρόφιμα που πετάει περισσότερο είναι τα φρούτα και τα λαχανικά καθώς είναι αυτά που χαλάνε πιο εύκολα. Ακόμη, σύμφωνα με το ερωτηματολόγιο που μοιράστηκε σε 113 φοιτητές, ενώ πολλοί από αυτούς απάντησαν πως τα τρόφιμα που πετάνε περισσότερο είναι τα φρούτα και τα λαχανικά, τα γαλακτοκομικά και τα είδη φούρνου, η διαιτολόγος μας απαντάει πώς στην πρώτη θέση είναι το ψωμί με πάνω από 240 εκατομμύρια φέτες ψωμιού να πετιούνται κάθε χρόνο, στην επόμενη θέση είναι το γάλα με 5,9 εκατομμύρια ποτήρια να πετιούνται, αμέσως μετά είναι οι πατάτες με 5,8 εκατομμύρια πατάτες είτε ως αποφάγια είτε βγάζουν φύτρες με αποτέλεσμα να πετιούνται και στην τελευταία θέση βρίσκεται ο τυρί το οποίο παρόλο που αντέχει αρκετά συχνά πετιέται.

Όπως όλα δείχνουν οι ποσότητες τροφίμων που σπαταλάμε ετησίων είναι απογοητευτικές. Ευτυχώς όμως, υπάρχουν τρόποι να μπει ένα φρένο, γιατί ένα μεγάλο μέρος της σπατάλης τροφίμων γίνεται από καθημερινούς ανθρώπους όπως εσύ και εγώ. Επομένως, μπορούμε να βοηθήσουμε, απλά αλλάζοντας συνήθειες. Όπως λέει η διαιτολόγος, «τα φρούτα και τα λαχανικά τα οποία είναι περίεργα θα πρέπει να καταναλώνονται εξίσου με τα άλλα καθώς έχουν ίδια γεύση και ίδια θρεπτικότητα, ακόμη μπορούμε να χρησιμοποιούμε τις λίστες τροφίμων ώστε να αγοράζουμε μόνο τα τρόφιμα που χρειαζόμαστε και τέλος μπορούμε να χρησιμοποιούμε την κατάψυξη για να αποθηκεύσουμε τα τρόφιμα που θέλουμε να διατηρήσουμε για μεγάλο χρονικό διάστημα.».

* Άσχημη παραγωγή: Κάθε χρόνο καταλήγει στα σκουπίδια περίπου το 20- 40% της παγκόσμιας παραγωγής, καθώς δεν πληροί τα πρότυπα αισθητικής της αγοράς. Τα τρόφιμα αυτά είναι απολύτως ασφαλή και κατάλληλα για κατανάλωση.